Dünya; savaşların, ekonomik eşitsizliklerin, sosyal dışlanmanın, iklim krizinin ve güven bunalımının derinleştiği bir dönemden geçiyor. Türkiyekoop Başkanı Muammer Niksarlı’nın ifadesiyle, şiddet bir kültür haline dönüşmüş durumda. Böyle bir ortamda kooperatifçilik hareketinin Panama’dan verdiği mesaj, yalnızca kooperatiflere değil, toplumların geleceğine dair önemli bir yaklaşım ortaya koymaktadır.

Panama Deklarasyonu’nun Ana Çerçevesi

• Kooperatifler barışın kurulmasında ve sürdürülebilir bir dünyanın inşasında güçlü bir araçtır.

• Barış yalnızca savaşların sona ermesi değil; adalet, kapsayıcılık, dayanışma, demokrasi ve ortak refahın birlikte inşa edilmesidir.

• Deklarasyon, “pozitif barış” anlayışını öne çıkararak insanların onurlu bir yaşam sürdürebildiği, ekonomik ve sosyal fırsatlara erişebildiği ve karar süreçlerine katılabildiği bir düzeni işaret etmektedir.

Kooperatif Kimliği ve Barış

Kooperatiflerin yedi evrensel ilkesi — gönüllü üyelik, demokratik kontrol, ekonomik katılım, özerklik, eğitim ve iletişim, işbirliği ve topluma karşı sorumluluk — barışın gündelik yaşamda uygulanabilecek araçlarıdır.

• Demokratik üye kontrolü → Katılım

• Gönüllü ve açık üyelik → Kapsayıcılık

• Kooperatifler arası işbirliği → Dayanışma

• Topluma karşı sorumluluk → Sürdürülebilir kalkınma

Küresel Boyut ve BM İlişkisi

Panama Deklarasyonu, kooperatiflerin Birleşmiş Milletler’in 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ile doğrudan bağlantısını vurguluyor.

• Kooperatifler, 17 hedefin tamamına katkı sağlayabilecek yerel uygulama araçlarıdır.

• Hükümetlere, kooperatifleri stratejik barış ve kalkınma ortakları olarak tanıma çağrısı yapılmaktadır.

• Uluslararası kuruluşlara, kooperatifleri kriz sonrası toparlanma ve sürdürülebilir kalkınmanın doğrudan aktörleri olarak görme çağrısı yöneltilmektedir.

Önümüzdeki Dönemin Gündemi

Panama Deklarasyonu, kooperatifçilik hareketi için yeni bir çalışma gündemi ortaya koyuyor:

• Barış ve toplumsal dayanışma

• Demokratik katılım ve kapsayıcılık

• Ekonomik eşitsizliklerin azaltılması

• Kadınların ve gençlerin yönetimlere katılımı

• Sürdürülebilir kalkınma ve iklim değişikliğiyle mücadele

• Yerel ve kırsal ekonomilerin güçlendirilmesi

• Krizlere ve afetlere karşı dayanıklılık

• Uluslararası işbirliğinin geliştirilmesi

• Kooperatif kimliğinin korunması ve güçlendirilmesi

Sonuç

Panama toplantıları, küresel kooperatif hareketinin kendisini yeniden tanımladığı bir dönüm noktasıdır.

• 15 Eylül 2026’da ICA Genel Kurulu yapıldı, Dr. ArielGuarco yeniden ICA Başkanı seçildi.

• 17 Eylül 2026’da Panama Deklarasyonu kabul edilerek dünyaya güçlü bir mesaj verildi.

Köprüler kuralım, işbirliğini güçlendirelim; kooperatifçilik yoluyla barış, adalet, demokrasi ve ortak refah için birlikte hareket edelim.