Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, dünya çapında kapsayıcı ekonomik ve sosyal kalkınmayı teşvik etmede kooperatiflerin hayati rolünü tanıyan A/RES/80/182 sayılı Kararı kabul etti. 2012 ve 2025 yıllarındaki Uluslararası Kooperatif Yıllarının başarısının ardından, bu karar ile ülkelerde sosyal ve ekonomik kalkınmayı ilerletmek için kooperatif işletme modelinin etkin bir şekilde kullanılmasını teşvik etmek amacıyla her 10 yılda bir Uluslararası Kooperatif Yılı ilan edilmesi desteklenmektedir. Kooperatiflerin toplumsal kalkınma için önemini vurgulayan bu karar 15 Aralık 2025 tarihinde kabul edilmiş ve BM web sitesinde yayınlanmıştır.
Karar metninde belirtildiği üzere, kooperatifler, çeşitli biçimleriyle, yerel toplulukların ve tüm insanların ekonomik ve sosyal kalkınmasına mümkün olan en geniş katılımı teşvik etmektedir. Ayrıca yoksulluk ve açlığın ortadan kaldırılmasına, sosyal içermeye, cinsiyet eşitliğine ve iklim değişikliğine uyum ve hafifletmeye doğrudan katkıda bulunmaktadır. Karar metini kooperatiflerin BM'nin 17 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefine (SKH) yaptığı özel katkıları, özellikle de yerli halkların, kırsal toplulukların ve savunmasız nüfus gruplarının sosyal ve ekonomik koşullarını iyileştirmeyi, finansal kapsayıcılığı ve yerel ekonomik kalkınmayı teşvik etmektedir.
2025 Uluslararası Kooperatifler Yılı'nın (IYC) başarısının ardından, BM'nin bu son kararı hükümetleri kooperatiflere yönelik desteği şu yollarla güçlendirmeye çağırıyor:
Geliştirilmiş yasal ve düzenleyici çerçeveler oluşturulması,
Sermayeye erişimin iyileştirilmesi ve adil vergilendirme uygulaması,
Tarım ve finans kooperatiflerine destek verilmesi,
Genişletilmiş dijital erişimin sağlanması,
Araştırma, veri toplama ve kamuoyu bilinçlendirme çalışmaları güçlendirilmesi,
Katılım ve liderlikte cinsiyet eşitliğinin teşvik edilmesi.
BM'nin 10 yılda bir Uluslararası Kooperatifler Yılını kutlama kararında Hükümetlere, ilgili uluslararası kuruluşlara, uzman kuruluşlara ve yerel, ulusal ve uluslararası kooperatif örgütlerine, Genel Kurul'un 47/90 sayılı kararıyla ilan edildiği üzere, her yıl Temmuz ayının ilk Cumartesi günü Uluslararası Kooperatifler Günü'nü (Kooperatifler Günü) kutlamaya devam etmeleri çağrısında bulunulmaktadır. 2026 yılında Kooperatifler Günü 4 Temmuz'da kutlanacak olup, tema yakında açıklanacaktır.
Uluslararası Kooperatifler Birliği (ICA) Başkanı Dr. Ariel Guarco, “Çevresel kriz, eşitsizlik ve küresel güvensizlik dönemlerinde, kooperatifler dışlama olmadan zenginlik üretmenin ve dağıtmanın, çevreye özen göstermenin ve sosyal bağları güçlendirmenin mümkün olduğunu kanıtlıyor” dedi. Birleşmiş Milletler'in her on yılda bir Uluslararası Kooperatifler Yılı ilan etme kararı, hareketimize yeni bir iyimserlik kazandırıyor diye görüşlerini belirtti.
Uluslararası Kooperatifler Birliği (ICA) Genel Direktörü Jeroen Douglas şunları ekledi: “Hem 2012 hem de 2025'in Uluslararası Kooperatif Yılı ilan edilmesi nadir bir durumdur, çünkü BM genellikle belirlenen yıl temalarını tekrarlamaz. Dolayısıyla bu on yıllık döngü, kooperatiflerin daha adil ve eşit bir dünyaya yönelik kalıcı katkılarının muazzam bir küresel tanınmasıdır. Her iki Uluslararası Kooperatif Yılı'nın sloganı olan 'Kooperatifler daha iyi bir dünya inşa eder', hareketimizin misyonunun özünü yakalamaktadır. Hem Uluslararası Kooperatif Yılı'nın hem de bu yeni bildirinin başlatıcı gücü olan Moğolistan Hükümeti'ne teşekkür ederiz diyerek konuşmasını tamamladı.
Birleşmiş Milletler, kooperatif hareketini sosyal kalkınmayı güçlendirmede kilit bir ortak ve Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına ulaşmak için uygun bir model olarak uzun zamandır kabul etmektedir. BM Genel Kurulu, 1950'lerden beri sosyal kalkınmada kooperatiflerle ilgili kararlar almakta ve 1992'den beri de sistematik olarak her iki yılda bir bu konuyu ele almaktadır. Nisan 2023'te BM, sürdürülebilir kalkınma için sosyal ve dayanışma ekonomisini teşvik etmeye yönelik ilk kararı onaylamıştı.
Kaynak:ICA