Türkiye Ormancılık Kooperatifleri Merkez Birliği Genel Başkanı Ahmet Çetiner ile Röportaj
Soru 1: Öncelikle ORKOOP’un kurucu başkanı Sayın Cafer Yüksel’in vefatı camiada derin bir üzüntü yarattı. Bu konuda neler söylemek istersiniz?
Türkiye ormancılık kooperatifçiliğinin kurucu ismi, ORKOOP’un ilk genel başkanı Sayın Cafer Yüksel’i kaybetmenin derin üzüntüsünü yaşıyoruz. Kendisi yalnızca bir yönetici değil, orman köylüsünün emeğini örgütlü güce dönüştüren bir öncüydü. O sadece ORKOOP için değil ortaya koyduğu görüş ve düşünceleriyle tüm kooperatiflere, Türk Kooperatifçilik hareketine güç veren bir liderdi. Bugün ORKOOP’un ve diğer kooperatiflerimizin ulusal ve uluslararası alanda söz sahibi bir yapı haline gelmesinde onun vizyonunun çok büyük payı vardır. Merhum başkanımızı rahmetle, saygıyla anıyor; ailesine ve tüm ormancılık camiasına başsağlığı diliyoruz. Onun emek ve mücadele mirasını yaşatmak en büyük sorumluluğumuzdur.
Soru 2: ORKOOP’un temsil ettiği yapıdan ve orman köylüsü açısından öneminden bahseder misiniz?
ORKOOP, çalışma alanı ağırlıklı olarak devlete ait ormanlarda, Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı Orman Genel Müdürlüğü (OGM) tarafından işletilen sahalarda çalışan orman köylülerinin ortak olduğu, yasal statüsü tarım kooperatifi olan emek kooperatiflerini temsil etmektedir. Yasal bir statüsü henüz oluşturulmamış olan bir emek kooperatif modeli olarak ülkemizde, hatta dünyada diğer sektörlerede örnek bir uygulamadır.
Orman köylülerinin tek örgütlü gücü olan ormancılık kooperatifleri; üretimde süreklilik, iş güvenliği, sosyal haklar ve gelir adaleti açısından hayati bir role sahiptir. Aynı zamanda kırsalda göçü önleyen, kırsal kalkınmaya güç veren, ormanı ve çevreyi koruyarak kullanan bir model sunmaktadır.
Soru 3: Orman köylüsü milli gelirden en az pay alan kesimlerden biri. Bu konuda 2025 yılında ne tür çalışmalar yürüttünüz?
Doğrudur; orman köylüsü uzun yıllardır milli gelirden en az pay alan toplumsal kesimlerden biri olmuştur. 2025 yılında bu tabloyu değiştirmek amacıyla:
Kooperatifler aracılığıyla gelir çeşitliliğini artırmaya,
Üretim-emek dengesini gözeten yeni iş modelleri geliştirmeye,
Sosyal güvence, iş sağlığı ve güvenliği konularında kurumsal iyileştirmelere,
OGM ile yapılan işlerde fiyat güncellemeleri ve sözleşme koşullarının iyileştirilmesine yönelik yoğun çalışmalar yürüttük.
Amacımız, orman köylüsünün refahını artırırken ormanların sürdürülebilirliğini de güvence altına almaktır.
Soru 4: Mesleki yeterlilik ve nitelikli iş gücü konusunda neler yapıldı?
Ormancılık faaliyetleri yüksek risk içeren, uzmanlık gerektiren işlerdir. ORKOOP ülkemizde mesleki yeterlilik alanında çalışma başlatan ilk kooperatif üst örgütüdür. 2025 yılında: Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) ile uyumlu sertifikasyon süreçlerine, Orman işçiliği, yangınla mücadele, hasat ve odun dışı ürünler alanlarında eğitim programlarına Genç orman köylülerinin sektöre kazandırılmasına öncelik verdik. Mesleki yeterliliği artırmak hem iş kazalarını azaltmakta hem de emeğin karşılığının alınmasını sağlamaktadır. ORKOOP ülkemizde vasıflı ve kayıtlı işgücünün artmasına katkı vermekte, örnek olmaktadır.
Soru 5: 2025 Uluslararası Kooperatifler Yılı ORKOOP açısından nasıl geçti?
2025 Uluslararası Kooperatifler Yılı ormancılık kooperatifleri için önemli bir görünürlük ve iş birliği yılı oldu. Bu kapsamda: Tarım ve Orman Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Üniversiteler, Diğer kooperatif üst birlikleri ve birçok alanda faaliyet gösteren örnek birim kooperatiflere katkı verdik, toplantılarına katıldık, çalıştaylarda yer aldık, çalışma gruplarına katıldık ve politika önerileri geliştirdik. Kooperatifçiliğin kırsal kalkınma, iklimle mücadele ve sosyal adalet açısından stratejik bir araç olduğunu güçlü biçimde ortaya koyduk.
Soru 6: Orman yangınları son yılların en önemli gündemi. Bu konuda ne tür projeler yürütülüyor?
Orman yangınlarıyla mücadelede orman köylüsü en ön cephede yer alan güçtür. ORKOOP olarak 2025 yılında: Yangın önleyici ormancılık uygulamaları, Erken müdahale ekiplerinin kooperatifler aracılığıyla güçlendirilmesi, Eğitim ve ekipman projeleri, Kooperatiflerimiz ve ortaklarımızla köy bazlı yangın farkındalık çalışmaları üzerinde durduyoruz. Hedefimiz, orman köylüsünü ve kooperatiflerimizi sadece müdahalede değil, Orman Köylerinde orman yangınlarına karşı önleyici sistemlerin asli unsuru haline getirmek istiyoruz.
Soru 7: Odun dışı orman ürünleri ve diğer sektörlerle ilişkiler konusunda neler söylemek istersiniz?
Odun dışı orman ürünleri (tıbbi-aromatik bitkiler, reçine, mantar, bal vb.): Ormancılık kooperatifleri için yüksek katma değer, Tarım sektörü için tamamlayıcı üretim, Kooperatifçilik açısından yeni iş alanları ve geçim kaynaları sunmaktadır. Bu alanda ICA ve ICAO üyesi ormancılık, tarım ve diğer kooperatif türleriyle ortak projeler ve modeller geliştirmeye çalışıyoruz.
Soru 8: ORKOOP’un ulusal ve uluslararası çalışmaları hakkında bilgi verir misiniz?
ORKOOP; Üyesi bulunduğu ve yönetiminde yer aldığı Türkiye Milli Kooperatifler Birliği çatısı altında ulusal düzeyde, Uluslararası Kooperatifler Birliği (ICA), Cooperatives Europe ve Uluslararası Tarım Kooperatifleri Örgütü (ICAO) üyelikleri kapsamında uluslararası düzeyde aktif olarak temsil edilmektedir. 2025 yılında uluslararası platformlarda; ormancılık kooperatifçiliğinin iklim krizi, kırsal yoksulluk ve sürdürülebilir kalkınmadaki rolünü anlatan sunumlar yaptık, deneyim paylaşımlarında bulunduk, toplantılar organize ettik. 2026 yılındada benzer faaliyetlere devam edeceğiz.
Soru 9: 2025 yılını genel olarak nasıl değerlendiriyorsunuz?
Dünya ekonomik ve sosyal yönden zor bir süreçten geçmektedir. Küresel düzeyde yaşanan pandemi süreci, doğal afetler ve savaş tehlikelerinin her geçen gün artması 2025 yılında zorlukların yanında kurumsal güçlenmenin, uluslararası görünürlüğün, dayanışma kültürünün öneminin arttmıştır. 2025 yılı kooperatiflerin ve sosyal ekonominin politik etki alanının genişlediği bir yıl olmuştur. 2025 yılının BM Uluslararası Kooperatifçilik yılı olması, ormancılık kooperatiflerinin ve orman Köylülerinin sesini daha güçlü duyurmasını sağlamıştır. Kooperatifler arası ve BM, FAO ve ILO gibi uluslararası örgütlerle işbirliği imkanları artmıştır. BM'nin her on yılda bir Kooperatifler Yılı kutlama kararı ve BM ile ICA arasındaki birliği anlaşması dikkatleri dünyanın her koşesinde her sektördeki kooperatif uygulamalarına çekmiştir. ORKOOP olarak gerek ulusal gerekse uluslararası düzeyde her etkinliğin içinde yer alınmış ve destek verilmiştir.
Soru 10: Son olarak 2026 yılına dair beklentileriniz nelerdir?
2026 için beklentimiz; Orman köylüsünün gelir ve sosyal haklarında somut iyileşmeler, Orman Köylümüzün ekonomik ve sosyal yönden refahının artmasıdır. Kooperatiflerin finansmana erişiminin güçlenmesi, Mesleki yeterlilik sisteminin yaygınlaşması, ORKOOP olarak kooperatiflerimizi, orman işçiliğini gelişmiş ülkelerde olduğu gibi eğitimi, kayıt sistemi, bilgi ve teknik donanımı ile güçlü hale getirmektir. Yangınlara karşı daha dirençli ve donanımlı orman-köy modellerinin hayata geçirilmesi, Ulusal ve uluslararası iş birliklerinin derinleşmesidir.
ORKOOP olarak, kurucu değerlerimizden aldığımız güçle orman köylüsünün refahını artırmaya çalışacağız. Ormanlarımızın korunması geliştirilmesi ve beklenen faydaların elde edilmesi için Orman Köylümüz ve Kooperatiflerimiz ile ormancılık sektöründeki Başta Tarım ve Orman Bakanlığımız, Orman Genel Müdürlüğümüz olmak üzere paydaşlarımıza omuz vermeye devam edeceğiz.