16–17 Şubat 2026 tarihlerinde, International Cooperative Alliance (ICA) Genel Direktörü Jeroen Douglas ve Cooperatives Europe Başkanı Giuseppe Guerini, İspanya’nın Bask Bölgesi’nde bulunan dünyaca ünlü kooperatifler topluluğu olan İşçi Kooperatifleri Federayonu olan Mondragon Corporation’un genel merkezini ziyaret etti. Ziyaret kapsamında Mondragon’un kooperatif temelli iş modeli, inovasyon ekosistemi ve bölgesel kalkınmadaki rolü yerinde incelendi.ICA Genel Direktörü Jeroen Douglas, Mondragon’un dünyanın en büyük işçi kooperatif üst örgütlerinden biri olduğunu belirterek, yapıyı “21. yüzyıl toplumunun karşılaştığı zorluklara işbirlikçi çözümler üretebilen yaşayan bir ekosistem” olarak nitelendirdi.
Mondragon Corporation liderlerinden, ICA CICOPA Başkanı, ICA Yönetim Kurulu üyesi ve Cooperative Europe Yönetim Kurulu üyesi İnigo Albizuri'nin ev sahipliği yaptığı Ziyaret programı kapsamında heyet, Mondragon ekosisteminin farklı bileşenleriyle bir araya geldi. Bu çerçevede Mondragon Corporation, Mondragon Unibertsitatea, IKERLAN, Fagor Arrasate S. Coop. ve LKS NEXT temsilcileriyle görüşmeler gerçekleştirildi.Ayrıca ICA üyesi KONFEKOOP Confederación de Cooperativas de Euskadi ve Kooperatiben Kontseilua ile de toplantılar düzenlendi. Arrasate ve Bilbao belediyeleriyle yapılan görüşmelerde ise kooperatifler, inovasyon ve bölgesel kalkınma arasındaki güçlü bağın altı çizildi.LKS Next hukuk ve danışmanlık enstitüsünde yapılan görüşmelerde Douglas ve Guerini, kooperatiflerin temel değerlerinden ödün vermeden yasal çerçeve ve vergilendirme alanında nasıl daha etkin hareket edebileceği konusunda bilgi aldı.
Araştırma ve geliştirme merkezi IKERLAN’da ise yapay zekâ ve siber güvenlik alanındaki ileri teknoloji projeleri incelendi. Bu merkezde geliştirilen bazı teknolojilerin Nespresso ve Nestlé gibi küresel şirketler tarafından da kullanıldığı ifade edildi.Heyet ayrıca ülkemizdede yatırımı bulunan Fagor Electronica’yı ziyaret ederek, kolektif mülkiyet modelinin sanayi üretiminde nasıl sürdürülebilir bir başarı sağladığını yerinde inceledi. Mondragon Kooperatifi'nin kurucusu olan Basklı rahip José María Arizmendiarrieta’nın mirası da ziyaret sırasında anıldı. 1915 doğumlu Arizmendiarrieta, savaş sonrası dönemde Bask Bölgesi’nde yoksulluk ve işsizliğe karşı eğitim ve dayanışma temelli bir ekonomik model geliştirmiş ve bu model zamanla dünyanın en güçlü kooperatif ağlarından birine dönüşmüştü.
Bu yıl Arizmendiarrieta’nın vefatının 80. yılı dolayısıyla Douglas ve Guerini, kurucunun son mezarını ziyaret ederek çiçek bıraktı. Douglas, Arizmendiarrieta’nın yeğeni ve belediye başkanıyla yapılan görüşmenin, bu hareketin yerel toplumla ne kadar güçlü bağlara sahip olduğunu gösterdiğini ifade etti.Ziyaret sırasında Mondragon Kongresi Başkanı Leire Mugerza ile gerçekleştirilen görüşme programın önemli anlarından biri oldu. Douglas, Mugerza’nın İspanya’da önde gelen iş insanlarından biri olarak tanındığını ve kooperatif modeli içinde kadınların güçlendirilmesi ile kariyer gelişiminin güçlü bir savunucusu olduğunu vurguladı.
Douglas’a göre ziyaretin en çarpıcı yönlerinden biri Mondragon’un ulaştığı ölçekti. “Mondragon, birbirine bağlı 90’dan fazla kooperatiften oluşan küresel bir güç merkezidir” diyen Douglas, kooperatiflerin güçlerini birleştirerek uluslararası pazarlarda rekabetçi bir konum elde ettiğini ve kooperatif modelinin rekabetçi ekonomiyle uyumlu olduğunu kanıtladığını belirtti.Sanayi, finans, perakende ve eğitim alanlarında faaliyet gösteren geniş bir kooperatif ağına sahip olan Mondragon, çalışanların aynı zamanda işletmenin ortağı olduğu demokratik yönetim modeliyle dünya kooperatifçilik hareketinin en önemli örneklerinden biri olarak kabul ediliyor.
Douglas, Mondragon modelinin “sosyal eğitim ve ortak egemenlik yoluyla demokratik güçlendirme” anlayışına dayandığını belirterek, bu yaklaşımın küresel ölçekte daha geniş bir platformu hak ettiğini söyledi.ICA’nın desteğiyle Mondragon felsefesinin daha adil ve kapsayıcı bir küresel ekonomi için ilham vermeye devam edeceğini ifade eden Douglas, kooperatif modelinin geleceğin ekonomik ve toplumsal sorunlarına çözüm üretmede önemli bir rol oynayabileceğini vurguladı.
Douglas ve Guerini'nin işaret ettiği gibi Dünya kooperatifleri ve ülkemiz içinde önemli bir model olarak kabul edilen Mondragon modeli kuruluşundan bugüne önemli başarılara imza atmış örnek bir modeldir. Özellikle istihdam sorunları yaşayan ülkelerde işçilerin gücünü birleştiren başarılı bir emek kooperatifi deneyimdir.
Kaynak: ICA