6 Temmuz 2026 tarihinde Birleşmiş Milletler (BM) 2026 Yüksek Düzeyli Sürdürülebilir Kalkınma Siyasi Forumu (HLPF) kapsamında düzenlenen üst düzey toplantıda, kooperatiflerin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşılmasında ve dünya barışının güçlendirilmesinde oynadığı kritik rol bir kez daha uluslararası gündeme taşındı. Uluslararası Kooperatifler Birliği (ICA) ile Kooperatiflerin Teşviki ve Geliştirilmesi Komitesi (COPAC) tarafından düzenlenen "Kooperatifler: Dönüştürücü ve Yerelleştirilmiş Sürdürülebilir Kalkınma Eylemlerinin İtici Gücü ve Stratejik Ortağı" başlıklı etkinlikte, kooperatiflerin yalnızca ekonomik kuruluşlar değil, aynı zamanda hükümetlerin ve uluslararası kuruluşların sürdürülebilir kalkınma politikalarının vazgeçilmez uygulama ortakları olduğu vurgulandı.
2026 Uluslararası Kooperatifler Günü'nün "Barış İçin Kooperatifler" temasıyla bağlantılı olarak gerçekleştirilen toplantıda konuşan Birleşmiş Milletler nezdinde Moğolistan Daimi Temsilci Yardımcısı Enkhtsetseg Battsengel, kalıcı barışın yalnızca siyasi anlaşmalarla sağlanamayacağını belirterek, kapsayıcı ekonomik fırsatlar, sosyal adalet, toplumsal güven ve insanların karar alma süreçlerine etkin katılımının barışın temel unsurları olduğunu ifade etti.2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına ulaşılması için yalnızca dört yıl kaldığını hatırlatan Battsengel, ekonomik belirsizlikler, gelir eşitsizlikleri, iklim değişikliği ve silahlı çatışmaların dünya genelinde kalkınmayı tehdit ettiğini belirterek, bu sorunlara yerel düzeyde en etkili çözümlerden birinin kooperatifler olduğunu söyledi.
Sierra Leone'nin BM Daimi Temsilci Yardımcısı Kalilu Totangi ise kendi ülkesindeki deneyimlerden örnek vererek kooperatiflerin yoksulluğun azaltılmasına doğrudan katkı sağladığını belirtti. Totangi, "Yerelleşme yalnızca bir kalkınma ilkesi değil, aynı zamanda bir zorunluluktur. Toplumlar kendi önceliklerini ve ihtiyaçlarını en iyi kendileri bilir. İnsanlar ekonomik yaşama demokratik biçimde katıldığında kalkınma daha adil, daha dayanıklı ve daha sürdürülebilir olur." dedi.Toplantıya video mesaj gönderen Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Genel Direktörü Gilbert F. Houngbo, dünya genelinde bir milyardan fazla ortağa sahip kooperatiflerin yıllık 2,7 trilyon ABD dolarını aşan ekonomik hacim oluşturduğunu belirterek, kooperatiflerin istihdam yarattığını, yerel ekonomileri güçlendirdiğini ve insanlara ekonomik karar alma süreçlerinde söz hakkı kazandırdığını ifade etti.
Uluslararası Kooperatifler Birliği (ICA) Başkanı Dr. Ariel Guarco ise "İş birliği barışın diğer adıdır." sözleriyle kooperatiflerin yalnızca ekonomik refah değil, özgürlük, demokrasi ve toplumsal huzurun da temel kurumlarından biri olduğunu vurgulayarak, tüm kooperatifleri daha barışçıl bir dünya için sorumluluk almaya çağırdı.
Toplantının en önemli çıktılarından biri, küresel kooperatif hareketi tarafından hazırlanan 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacı (SKA) Politika Bilgi Notu'nun kamuoyuna sunulması oldu. Bu bilgi notu kooperatifler için bir yol haritası özelliği taşımaktadır.
Politika notlarında dünyanın farklı bölgelerinden başarılı kooperatif uygulamaları örnek gösterilerek, kooperatiflerin yoksulluğun azaltılması, gıda güvenliği, kaliteli eğitim, toplumsal cinsiyet eşitliği, temiz enerji, iklim değişikliğiyle mücadele, insana yakışır iş ve güçlü kurumlar gibi tüm sürdürülebilir kalkınma hedeflerine somut katkılar sunduğu ortaya konuldu.
ICA Politika Direktörü Joseph Njuguna, hazırlanan politika belgelerinin yalnızca mevcut başarıları ortaya koymadığını, aynı zamanda hükümetlere uygulanabilir modeller sunduğunu belirterek, kooperatiflerin ulusal kalkınma planlarına, sektörel stratejilere ve Birleşmiş Milletler'e sunulan Gönüllü Ulusal Gözden Geçirme (VNR) raporlarına daha güçlü şekilde dahil edilmesi gerektiğini söyledi.Njuguna ayrıca kooperatiflerin gelişebilmesi için uygun yasal düzenlemelerin yapılması, finansmana erişimin kolaylaştırılması ve kooperatif istatistiklerinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu.
Etkinlikte söz alan Fairtrade International temsilcisi Natalie Petrulla, üreticilerin kooperatifler sayesinde küresel pazarlara erişebildiğini ve çiftçilerin ihtiyaçlarını en iyi yine kendilerinin bildiğini ifade etti.ABD Ulusal Kooperatif İşletmeleri Birliği (NCBA CLUSA) adına konuşan Michelle Schryise hükümetlerin kooperatifleri yalnızca görüş alınacak paydaşlar olarak değil, sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin uygulanmasında doğrudan stratejik ortak olarak değerlendirmesi gerektiğini söyledi. Schry, kamu alımları, finansman, teknik destek ve yerel kalkınma politikalarında kooperatiflere daha fazla yer verilmesi çağrısında bulundu.
Hindistan merkezli gençlik girişimi Break The Ice'ın kurucusu Palakh Khanna''da gençlerin sürdürülebilir kalkınmanın geleceği değil, bugünün aktif aktörleri olduğunu belirterek, toplumların dönüşümünde gençlerin ve yerel girişimlerin daha fazla desteklenmesi gerektiğini ifade etti.İtalya Legacoop temsilcisi Francesca Ottolenghiise Uluslararası Kooperatif Kalkınma Programları Haritalama Projesi (MiCDP) ile dünyanın farklı ülkelerinde yürütülen kooperatif kalkınma çalışmalarının görünürlüğünün artırıldığını ve uluslararası iş birliklerinin güçlendirildiğini anlattı. Bu konuşmalara göre Kooperatifler Kalkınmanın Uygulama Ortağı Olmalı vurgusu yapıldı.
Bu toplantıda verilen mesajlar Türkiye içinde önem taşımakta ve önemli fırsatlar içeriyor. Tarım, kredi, esnaf, konut, kadın, tüketim ve diğer alanlarda faaliyet gösteren on binlerce kooperatif, sürdürülebilir kalkınma politikalarının daha etkin uygulayıcıları hâline gelebilir.Kooperatiflerin; kırsal kalkınma, gıda güvenliği, yenilenebilir enerji, kadın ve genç istihdamı, afet sonrası yeniden yapılanma ve iklim değişikliğiyle mücadele gibi alanlarda daha güçlü biçimde desteklenmesi, Türkiye'nin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmasına önemli katkılar sağlayacaktır.Türkiye'nin Birleşmiş Milletler'e sunduğu Gönüllü Ulusal Gözden Geçirme raporlarında kooperatiflerin katkılarının daha görünür hâle getirilmesi, kooperatif istatistiklerinin güçlendirilmesi ve ulusal kalkınma planlarında kooperatiflere daha fazla yer verilmesi gerektiğini ifade ediyor.
Birleşmiş Milletler'deki toplantı, uluslararası kalkınma anlayışında önemli bir değişime işaret ediyor. Devlet ve özel sektörün yanında kooperatifler de artık sürdürülebilir kalkınmanın, sosyal adaletin ve barışın stratejik ortakları olarak kabul ediliyor.Gelir eşitsizliklerinin arttığı, iklim krizinin derinleştiği ve çatışmaların sürdüğü günümüz dünyasında kooperatifler; demokratik yönetim, ortak mülkiyet, dayanışma ve yerel katılım ilkeleriyle daha dirençli toplumların oluşturulmasına katkı sunuyor. BM ve ICA'nın ortak mesajı ise net: 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına ulaşılmasında kooperatifler yalnızca destekleyici aktörler değil, küresel kalkınmanın uygulanmasında vazgeçilmez stratejik ortaklardır. Ülkemizdede belirlenecek politikalarda ve uygulamalarda kooperatiflerin bu gücünün kullanılması ekonomik ve sosyal olarak kalkınmamıza güç verecektir.
Kaynak: ICA